Ông Viện đã khéo kết hợp các nhận xét tinh tế, các nghĩ suy của bản thân với cách phân tách sâu sắc
Ông Hoàng Tùng, khi làm Ban Tuyên huấn, cũng thường đọc bài tiếng Pháp của Nguyễn Khắc Viện, nhận xét: "Phương pháp của BS. Viện rút lui khỏi tuyên truyền đối ngoại, chuyên viết tiếng Việt về mấy trung tâm khác mà ông cho là có thể giúp ích nhiều hơn: tâm lý trẻ thơ, dinh dưỡng, đá cầu truyền thống.
Từ cách mệnh tháng Tám năm 1945 đến nay, ta có hàng nghìn nhà báo đối nội. Đóng góp phần mình cho cuộc tranh đấu giang san, xây dựng dân chủ, khoa học, nhân bản là ba bước đường tôi đã chọn". Nhưng chắc nhiều người nhất trí là về báo chí đối ngoại, phải xếp Nguyễn Khắc Viện vào hàng đầu - báo ngoại ngữ ta không nhiều, nhà báo viết ngoại ngữ càng ít.
Về vấn đề cán bộ, cần "tinh" hơn "đa": trong số hơn trăm cán bộ ba cơ quan, ông chỉ giữ hai phần ba, những người viết được hay chí ít, đọc thông ngoại ngữ. Đây cũng là ý kiến các tác giả nước ngoài, đặc biệt ở phương Tây như giáo sư sử học David Marr, hiện đang dạy tại Trường Đại học nhà nước Australia (ANU), tác giả cuốn sử học uyên bác Vietnam 1945: The Quest for Power, nhận xét: "có nhẽ BS.
Vậy chỉ nên in số lượng vừa phải, các sứ quán ta phát hành đối tượng hẹp - là những chính khách, nhà hoạt động từng lớp, nhà báo, nhà nghiên cứu để thuyết phục họ. Cái chính là phải ra báo tiếng Pháp, tiếng Anh để đánh vào hậu phương của Mỹ, tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng phương Tây. Ông rất sở trường về phong cách văn chương do biết linh hoạt với từng loại thể: chính trị, văn hóa, y học,… và không bao giờ theo kiểu văn thơ tuyên truyền, ông nói và viết theo từng đối tượng".
Nhà sử học Pháp Charles Fourniau khi còn sống, coi ông Viện là "bậc thầy" dẫn dắt và giảng giải các vấn đề Việt Nam rất minh bạch cho công chúng Pháp.
Viết cho đối tượng nước ngoài khác trong nước; đặc biệt cần hiểu đối tượng bên Tây vì vào thời toàn cầu hóa, ảnh hưởng phương Tây (nhất là qua tiếng Anh bá chủ) rất lớn.
Một việc làm quả cảm vào lúc đó. Nguyên Tổng Biên tập các tùng san tiếng Pháp L'Etincelle (Tia lửa). Ông trao lại cho chúng tôi nhiệm vụ tiếp chuyện EV-SV.
Trong thời đoạn chống Mỹ, tạp chí EV-SV góp phần cùng các phương tiện tuyên truyền đối ngoại của ta tranh thủ sự ủng hộ hăng hái của dân chúng phương Tây, khiến cho sau Tết Mậu thân, Mỹ phải ký hiệp nghị Paris 1973, một phần do áp lực của dư luận Mỹ.
Vietnam en marche (Việt Nam tiến bước), Viet Nam Studies , đồng chủ biên (với ông Nguyễn Khắc Viện) bộ Tuyển tập văn học Việt Nam, ông Hữu Ngọc là tác giả của hơn 60 đầu sách khác nhau.
Ông là cây cầu nối hai thế giới Đông - Tây". Các biên tập viên VNEM kể cả Việt kiều, là trí thức được đào tạo thời Pháp đã tránh được những quan niệm ấy, nhưng ông Nguyễn Khắc Viện có kinh nhiệm làm báo ở Pháp là người đề ra một cách hợp lý một số nguyên tắc viết sách báo đối ngoại.
Số còn lại chuyển sang công tác khác. Việc đầu tiên, ông phải tổ chức bộ máy. Hữu Ngọc (*) (*) Nhà Văn hóa Hữu Ngọc sinh năm 1918 tại Hà Nội.
Không lạ gì khi Viện Hàn lâm Pháp đã tặng ông Giải thưởng Lớn Pháp ngữ. Về mặt chiến lược, báo chí ta không nhằm đối tượng công-nông vì xuất một tờ báo sang phương Tây lúc đó vừa khó khăn, vừa tốn kém. BS. Nên ra báo tiếng Trung, tiếng Hoa ít thôi vì Xô - Trung là bạn. Khó mà khẳng định ai là nhà báo xuất sắc nhất.
Năm 1963, Nguyễn Khắc Viện bị trục xuất vì lãnh đạo phong trào đương đầu của Việt kiều yêu nước tại Pháp. Ở Pháp về, ông được giao nhiệm vụ đảm nhiệm sách báo đối ngoại, ngoài khối của Thông tấn xã Việt Nam.
Nội dung phong phú, hợp đối tượng chưa đủ tạo ra một bài báo đối ngoại, còn cần một ngoại ngữ tinh túy như người nước ngoài. Mặc dầu do kinh tế thị trường, EV-SV không có đủ điều kiện phát triển, nhưng các độc giả nước ngoài tìm hiểu Việt Nam vẫn trân trọng EV-SV.
Như ông nhận định mình: "Đạo lý là Nho, học vấn là khoa học thực nhiệm, kết tinh vào thuyết lí Mác…. Họ sẽ phát triển lập trường của ta trong sách báo nước họ, như vậy là tiện tái xuất mở mang, hiệu quả nhiều và ít tốn tiền. Sau khi hòa bình lập lại, BS.
Quan niệm làm báo thời đó qua quýt, chính trị hóa một cách thơ ngây, không phân biệt đối tượng trong và ngoài nước. Do hiểu tâm lý và văn hóa phương Tây, nên những bài báo của ông Viện "đánh rất trúng". Theo ý kiến anh Viện, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, việc tranh thủ dư luận phương Tây phải là ưu tiên số một. Năm 2013, EV đã được 50 tuổi, ra được hơn 180 số. Ông sáng lập tùng san Pháp - Anh Etudes Vietnamiennes - Vietnam Studies (EV-SV - Nghiên cứu VN), gắn với báo hàng ngày Pháp - Anh Le Courrier du Vietnam (CV) và Nhà xuất bản Ngoại văn (NXBNV) thành một đơn vị tác chiến tổng hợp: CV có nhiệm vụ thông tin kịp thời (bộ binh), NXBNV đi sâu vào từng vấn đề (pháo binh), EV-SV nghiên cứu và bình luận khá sâu những vấn đề cơ bản và thời cuộc (vừa là pháo binh và bộ binh).
Có bộ máy, cần hợp nhất phương pháp viết sách báo đối ngoại. Nguyễn Khắc Viện là người duy nhất có thể giải thích về Việt Nam cho các bạn đọc phương Tây". Đức Giesenfeld cho là Nguyễn Khắc Viện đưa ra "những tài liệu khôn cùng quan yếu để biết người Việt Nam nghĩ suy thế nào…. Báo chí cũng là công cụ để Nguyễn Khắc Viện thực hiện những nguyên tắc trên. TS.
Chúng tôi cũng có ít nhiều kinh nhiệm, nhưng kinh nhiệm của một nhà báo ở Paris như ông Viện thật thiết thực và hiệu quả. BS. Viện biết những ngõ ngách của tiếng Pháp hơn người Pháp. Trước năm đó, báo chí đối ngoại Việt Nam mờ nhạt và quan niệm sách báo đối ngoại của ta còn ấu trĩ, ví dụ, một cán bộ Ban Tuyên huấn xuống chỉ thị cho biên tập viên tòa soạn tập san Anh - Pháp - Quốc tế ngữ Le Vietnam en marche (VNEM): không cần soạn nhiều làm gì, chỉ cần dịch báo Nhân Dân, các bài phát biểu của các vị lãnh đạo.
Nguyễn Khắc Viện (1913 - 1997) viết cho nhiều tờ báo ở trong và ngoài nước, tiếng Việt và tiếng Pháp. Để hiểu rõ và đánh giá hoạt động báo chí cũng như các hoạt động khác của ông như chính trị, khoa học từng lớp, tâm lý học, tâm lý trị liệu, văn học, giáo dục, thể thao…. Tấn sĩ mỹ học người Đức Guenter Giesenfeld, người đã từng dịch cuốn "Vietnam, a long history" của BS Nguyễn Khắc Viện sang tiếng Đức cho biết: "Khi chúng tôi ở châu Âu và châu Mỹ phản đối chiến tranh Mỹ ở Việt Nam, thì sách và bài báo của ông Viện là nguồn tư liệu khôn xiết quan trọng".
Cần biết tư cách, tư duy và lý tưởng của ông. Nguyễn Khắc Viện. Ông hiện làm cố vấn của NXB Thế giới. Vì trước nhất, ông đã hiểu rõ về phương Tây như chính nước mình nên đã có cả một kho vô tận những cứ liệu đối chiếu để độc giả nước ngoài dễ hiểu hơn các sự kiện Việt Nam. GS và nhà bút pháp Gillon bảo tôi là BS.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét